Cameratoezicht op de werkplek

Mag een werkgever personeel in de gaten houden met camera’s?

Cameratoezicht op de werkplek kan helpen tegen diefstal of beschadiging van eigendommen. Ook kan een werkgever camera’s gebruiken om het personeel en de eventuele klanten te beschermen. Werkgevers moeten echter aan een aantal voorwaarden voldoen voordat zij camera’s mogen ophangen. De inbreuk op de privacy van de werknemers is immers groot. Verborgen camera’s zijn alleen bij grote uitzondering toegestaan.

Cameratoezicht en de ondernemingsraad

De ondernemingsraad (OR) speelt een belangrijke rol bij de beslissing cameratoezicht in te zetten op de werkplek. Volgens de Wet op de ondernemingsraden (WOR) heeft de OR instemmingsrecht bij het besluit om een personeelsvolgsysteem te gaan gebruiken. Een personeelsvolgsysteem is elk geautomatiseerd systeem dat geschikt is om personeel te volgen. Ook als dit niet gebeurt maar het wel zou kunnen, is het aan te merken als een personeelsvolgsysteem.

Omdat cameratoezicht ook te gebruiken is als personeelsvolgsysteem, moet de OR dus instemming verlenen voordat de werkgever camera’s mag installeren. Meer informatie over controle van werknemers en de rol van de OR hierbij is verder op in het artikel beschreven.

Wanneer mag mijn werkgever camera’s ophangen op de werkplek?
Uw werkgever mag alleen camera’s ophangen als hij een zogeheten gerechtvaardigd belang heeft en het cameratoezicht hierbij noodzakelijk is.

Gerechtvaardigd belang
Een gerechtvaardigd belang van uw werkgever kan beveiliging van eigendommen zijn. Ook bescherming van u en de klanten kan een belang zijn dat cameratoezicht rechtvaardigt. Het is niet toegestaan dat uw werkgever camera’s inzet met als doel u als werknemer te beoordelen. Dat maakt een te grote inbreuk op uw persoonlijke levenssfeer.

Noodzaak cameratoezicht
Het cameratoezicht moet noodzakelijk zijn. Dat wil zeggen dat uw werkgever het doel, bijvoorbeeld fraudebestrijding, niet op een andere manier kan bereiken. Uw werkgever moet eerst nagaan of er niet een andere middel mogelijk is dan cameratoezicht, dat minder ingrijpend is voor uw privacy. Ook mag het cameratoezicht niet op zichzelf staan, maar moet het onderdeel zijn van een totaalpakket aan maatregelen.

Privacytoets
Heeft uw werkgever een gerechtvaardigd belang en is het cameratoezicht noodzakelijk? Voordat hij kan beginnen met cameratoezicht, moet hij eerst nog een privacytoets uitvoeren. Dit betekent dat uw werkgever uw belangen en rechten afweegt tegen zijn eigen belang. Ook moet uw werkgever de plannen vooraf met de ondernemingsraad bespreken.

Informatieplicht cameratoezicht
Uw werkgever moet ervoor zorgen dat u en de eventuele klanten weten dat er een camera hangt. Bijvoorbeeld door bordjes op te hangen. Doet uw werkgever dit niet, dan kan hij strafbaar zijn.

Gebruik beelden voor ander doel verboden
Zet uw werkgever bewakingscamera’s in voor de beveiliging van werknemers en/of bezittingen? Dan mag hij de beelden hiervan niet gebruiken om u aan te spreken of te beoordelen op uw functioneren. Uw werkgever mag de beelden in principe alleen gebruiken voor het doel waarvoor ze zijn gemaakt.

Controle van personeel

Werkgevers hebben diverse mogelijkheden om automatisch allerlei informatie over hun personeel te verzamelen. Bijvoorbeeld via cameratoezicht, telefooncentrales, toegangspoorten en computersystemen. Zij kunnen deze informatie voor verschillende doelen gebruiken, waaronder het controleren van hun werknemers.

Controle van personeel is niet verboden. Maar werkgevers moeten daarbij wel rekening houden met de privacy van de werknemers. Werkgevers mogen daarom hun personeel niet zomaar de hele dag volgen. Controle van personeel is toegestaan als dit af en toe gebeurt en de werkgever daarbij voldoet aan de voorwaarden uit de Wet bescherming persoonsgegevens. Gebeurt de controle in het geheim, dus zonder dat de medewerkers dit weten? Dan gelden er extra regels.

Algemene vragen over controle van personeel

Welke voorwaarden gelden er voor de controle van personeel?
Een werkgever die personeel wil controleren, moet voldoen aan de eisen uit onder meer de Wet bescherming persoonsgegevens (Wbp). De belangrijkste voorwaarden voor de controle van personeel zijn:

  • De werkgever heeft een legitieme reden (het zogeheten gerechtvaardigd belang). Dit belang weegt zwaarder dan het privacybelang van het personeel.
  • Er zijn geen andere manieren mogelijk om het doel te bereiken, die minder ingrijpend zijn voor de privacy van de werknemers.
  • De werkgever meldt de controle bij het College bescherming persoonsgegevens (CBP).
  • De werkgever informeert de werknemers over wat toegestaan en wat verboden is, dat controle mogelijk is en op welke manier dat gebeurt. Dit kan bijvoorbeeld met gedragsregels of een protocol.
  • De werkgever houdt rekening met het recht op vertrouwelijke communicatie van de werknemers. Bijvoorbeeld bij de controle van e-mail of telefoon.
  • De werkgever vraagt vooraf instemming aan de ondernemingsraad (OR) voor de controle.

Welke voorwaarden gelden voor de heimelijke controle van personeel?
Voor de heimelijke controle van personeel gelden, naast de voorwaarden voor de ‘gewone’ controle, de volgende extra voorwaarden:

  • De werkgever heeft een redelijke verdenking dat een of meerdere medewerkers iets doen wat strafbaar of verboden is.
  • De werkgever vraagt bij het College bescherming persoonsgegevens (CBP) een zogeheten voorafgaand onderzoek aan. Het CBP controleert dan of de voorgenomen heimelijke controle is toegestaan. De werkgever mag pas beginnen met de controle als het CBP die heeft goedgekeurd.
  • De werkgever informeert de betrokken personeelsleden achteraf altijd over de heimelijke controle. Ook als de controle niet heeft uitgewezen dat de verdenking terecht was.

Mag mijn werkgever verborgen camera’s gebruiken?
Nee, normaal gesproken mag dat niet. Maar wordt er bijvoorbeeld veel gestolen of gefraudeerd binnen uw organisatie? Dan mag uw werkgever onder bepaalde voorwaarden gebruikmaken van een verborgen camera (heimelijk cameratoezicht).

Voorwaarden verborgen camera
Uw werkgever mag alleen een verborgen camera gebruiken als hij aan de volgende voorwaarden voldoet:

  • Het lukt uw werkgever niet, ondanks allerlei inspanningen, om een einde te maken aan de diefstal of fraude.
  • Uw werkgever heeft toestemming van de ondernemingsraad voor het gebruik van een verborgen camera.
  • Het gebruik van de verborgen camera is tijdelijk (permanent heimelijk cameratoezicht is nooit toegestaan!).
  • De inbreuk op de privacy van de werknemers is zo klein mogelijk. Cameratoezicht op  het toilet bijvoorbeeld gaat te ver.
  • Uw werkgever informeert de betrokken werknemers achteraf over het gebruik van de verborgen camera.
  • Uw werkgever meldt het heimelijk cameratoezicht vooraf bij het College bescherming   persoonsgegevens (CBP) en vraagt een voorafgaand onderzoek aan. Het CBP toetst dan of  het gebruik van de verborgen camera voldoet aan de wettelijke eisen. Hierover leest u meer bij Melden cameratoezicht.

Filmen voor trainingsdoeleinden verboden
Uw werkgever mag u niet stiekem filmen voor trainingsdoeleinden. Bijvoorbeeld mystery shopping met een verborgen camera is niet toegestaan. Uw werkgever mag een verborgen camera alleen gebruiken om bijvoorbeeld diefstal of fraude op te sporen. En dan alleen nog als uiterste redmiddel. Voor andere doelen, zoals trainingsdoeleinden, is een verborgen camera een te zwaar middel.

Ook als uw werkgever u eerst om toestemming vraagt om u in het geheim te filmen, mag het niet. Als werknemer zult u zich wellicht onder druk gezet voelen door uw werkgever om toestemming te geven. Ook al wilt u eigenlijk niet gefilmd worden. Uw toestemming is dan niet vrijwillig en geldt daardoor niet.

Heimelijke controle personeel
Gebruik van een verborgen camera valt onder heimelijke controle van personeel. Uw werkgever moet deze controle melden bij het College bescherming persoonsgegevens (CBP). Het CBP doet vervolgens onderzoek of de controle is toegestaan. U leest hierover meer bij Controle van personeel.

Bron: College Bescherming Persoonsgegevens

Share this post